ΒΙΒΛΙΟΠΡΟΤΑΣΗ | ΑΝΤΩΝΗΣ Ε. ΧΑΡΙΣΤΟΣ | ΑΓΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ | ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΓΡΑΦΗΜΑ

 

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

 

Σουηδία, 1970. Ο Alfred Johansson, παιδίατρος, αναγνωρισμένος για τα αποτελέσματα της τελευταίας του επιστημονικής έρευνας, καλείται να παρέμβει στο δημόσιο λόγο και να στρατευτεί με την καθολική εκκλησία, σε νομοθέτημα του κόμματος των Χριστιανοκοινωνιστών που επιβάλλει τον έλεγχο και τον περιορισμό των αμβλώσεων. Μέσα απ’ το ξεδίπλωμα της προσωπικής του ιστορίας, τα τραύματα του παρελθόντος καθορίζουν το παρόν και τον εξωθούν στην αυτοκριτική και την αναζήτηση της αληθινής του ταυτότητας. Βυθισμένος σε ένα σύμπλεγμα διανοητικού, ψυχικού και συναισθηματικού ευνουχισμού, ήδη από τα χρόνια κατά τα οποία υπήρξε οικότροφος σε καθολικό σχολείο, μένει μετέωρος ανάμεσα στην αλήθεια και την ψευδαίσθηση. Αγγίζει τα όρια της ηθικής και καταλήγει να αναπαράγει τις ίδιες μορφές βίας και εξουσιαστικής επιβολής.

 

 

 

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΑΠΟ ΜΕΝΑ

 

Υπάρχουν μυθιστορήματα και μυθιστορήματα, αλλά ορισμένα καρφώνονται κυριολεκτικά στη μνήμη, δε σε αφήνουν να ηρεμήσεις, τα «κουβαλάς» μέρα νύχτα επί μακρόν. Αυτό το αποτέλεσμα επιφέρει στους αναγνώστες του το μυθιστόρημα του Αντώνη Ε. Χαριστού «Αγία οικογένεια». Πρόκειται για ένα βιβλίο το οποίο φέρνει στο φως σύγχρονα κοινωνικά προβλήματα και αγγίζει θέματα ευαίσθητα όπως εκείνο της άμβλωσης, καθώς και της παιδεραστίας και της σεξουαλικής κακοποίησης στον χώρο της καθολικής εκκλησίας. Επιπλέον, ο Χαριστός εντρυφά ενδελεχώς στην ψυχολογία εκείνου που βίωσε την κακοποίηση ως παιδί και την επαναλαμβάνει σε άλλους μετά την ενηλικίωσή του. Παράλληλα, δε διστάζει να περιγράψει με ωμό τρόπο σκηνές σεξουαλικής κακοποίησης, σε ένα πλαίσιο γλωσσικής επεξεργασίας ικανότατου επιπέδου διαβάθμισης της ποιότητας και της ποσότητας. Όπως αναφέρει σε κριτική της η Λεύκη Σαραντινού: «Σε αυτές τις σεξουαλικές σκηνές, που αποδίδονται ρεαλιστικότατα, δεν υπάρχει τίποτε το ελκυστικό, εξόν από την ίδια τη γλώσσα. Και αυτό είναι και το παράδοξο και συνάμα το γοητευτικό στοιχείο του βιβλίου: η γλώσσα που χρησιμοποιεί ο Χαριστός προκειμένου να περιγράψει όλα αυτά τα ακατανόμαστα είναι δεόντως γοητευτική. Ο ωμός αυτός ψυχολογικός ρεαλισμός χρησιμοποιεί πολλές φορές την εγκιβωτισμένη αφήγηση, την αλληγορία, την αναδρομή στο παρελθόν, τον μονόλογο αλλά και τον διάλογο προκειμένου να πετύχει τον στόχο του».

Κεντρικός χαρακτήρας του βιβλίου του είναι ο Alfred Johansson, διακεκριμένος παιδίατρος που ζει στη Σουηδία του 1970. Η χώρα ακροβατεί επικίνδυνα ανάμεσα στα ξεσπάσματα του φεμινιστικού κινήματος και στις συντηρητικές και φαλλοκρατικές δυνάμεις της Εκκλησίας, διχάζοντας τον λαό. Το μυθιστόρημα με τίτλο «Αγία Οικογένεια» περιστρέφεται γύρω από την πράξη της παιδεραστίας. Σουηδία, 1970. Θύμα και θύτης συμπλέκονται με επίκεντρο την καθολική εκκλησία και μια κοινωνία η οποία κατασκευάζει ρόλους και πρότυπα στον δημόσιο χώρο/λόγο, υπονομεύοντας βάναυσα την υποκειμενική διάσταση της βούλησης. Ένας πρωταγωνιστής με τραυματικά βιώματα, σε έναν κύκλο προσώπων ανατροφοδότησης, ασκεί την ίδια σωματική και ψυχική βία τής οποίας υπήρξε δέκτης. Κάθε ενέργεια και σκέψη λαμβάνει χώρα υπό τον μανδύα τής ιδιωτικής ηθικής, άμεση συνέπεια των συλλογικών περιορισμών. Το άτομο συνθλίβεται υπό το βάρος της ευθύνης. Το παρελθόν ετεροπροσδιορίζει το εκάστοτε παρόν, στο οποίο ο πρωταγωνιστής αναζητά λύση διεξόδου. Η απώλεια της προσωπικότητας ως αυτόνομο πεδίο αναφοράς, ολισθαίνει στην αναπαραγωγή των ίδιων εμπειριών υπό την ιεραρχική θέση εξουσίας, την οποία ο κοινωνικός ρόλος υπαγορεύει.  Ο Alfred Johansson, παιδίατρος, αναγνωρισμένος για τα αποτελέσματα της τελευταίας επιστημονικής έρευνας, καλείται να παρέμβει στον δημόσιο λόγο και να στρατευτεί με ιδεολογικούς πυλώνες της σουηδικής πραγματικότητας, σε νομοθέτημα του κόμματος των Χριστιανοκοινωνιστών που επιβάλλει τον έλεγχο και τον περιορισμό των αμβλώσεων. Μέσα απ’ το ξεδίπλωμα της προσωπικής του ιστορίας, τα τραύματα του παρελθόντος τον εξωθούν στην αυτοκριτική και την αναζήτηση της αληθινής του ταυτότητας. Βυθισμένος σε ένα πλέγμα διανοητικού, ψυχικού και συναισθηματικού ευνουχισμού, ήδη από τα χρόνια κατά τα οποία υπήρξε οικότροφος σε καθολικό σχολείο, μένει μετέωρος ανάμεσα στην αλήθεια και την ψευδαίσθηση. Αγγίζει τα όρια της ηθικής και καταλήγει να αναπαράγει τις ίδιες μορφές βίας και εξουσιαστικής επιβολής.

Οι σκηνές του αρχέγονου ερωτισμού, της αποτρόπαιης σεξουαλικής υποδούλωσης, ο εξευτελιστικός εκούσιος βιασμός, η μιαρή παιδοφιλία και ο βδελυρός, απάνθρωπος, καθ’ όλα κατακριτέος, παιδοβιασμός, δεν ξενίζουν στο αφηγηματικό ξεδίπλωμά τους, καθότι αυτό είναι το κυρίως θέμα του μυθιστορήματος. Ο Χαριστός συνυφαίνει αριστοτεχνικά το καταδηλούμενο σημαινόμενό του με το συμπαραδηλούμενο σημαινόμενό του, που είναι η στοχοποίηση και η στηλίτευση της κρύφια «νομιμοποιημένης» νοσηρής ερωτικής έλξης ενηλίκων προς ανήλικα παιδιά, μέχρι του σημείου της αποπλάνησης και του βιασμού. Εν ολίγοις, αξιοποιώντας στο έπακρο τις δυνατότητες του τριτοπρόσωπου αφηγητή, τις χρονικές ανακολουθίες με το παιχνίδισμα του χρόνου, αλλά και τις ανεπαίσθητες διολισθήσεις στην αλλαγή οπτικής γωνίας, καταφέρνει ο συγγραφέας να πλάσει μια πολυεπίπεδη αφήγηση, η οποία αντικατοπτρίζει την πολυπλοκότητα του ανθρώπινου ψυχισμού.

Γενικότερα, είναι είναι έργο σταθμός στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία, έργο το οποίο εάν του δοθεί η αρμόζουσα προσοχή, θα προκαλέσει συλλογικούς και ατομικούς κλονισμούς. Ένα είναι σίγουρο όμως, πως όποιος διαβάσει το εν λόγω έργο, θα το θυμάται για πάντα.